Poświadczenie bezpieczeństwa – jak je uzyskać, ile trwa postępowanie i jak długo jest ważne

Kto potrzebuje poświadczenia bezpieczeństwa

Zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1209 t.j.) dostęp do informacji niejawnych o klauzuli „poufne”, „tajne” lub „ściśle tajne” może uzyskać wyłącznie osoba, która posiada ważne poświadczenie bezpieczeństwa odpowiedniego stopnia i odbyła szkolenie w zakresie ochrony informacji niejawnych.

Dotyczy to nie tylko administracji publicznej i wojska. Poświadczeń potrzebują także pracownicy przedsiębiorców wykonujących umowy niejawne – m.in. w przemyśle obronnym, budownictwie infrastruktury wojskowej i krytycznej, teleinformatyce, systemach zabezpieczeń czy logistyce. Jeżeli firma ubiega się o świadectwo bezpieczeństwa przemysłowego, poświadczenia muszą posiadać również osoby wskazane we wniosku, w tym kierownik przedsiębiorcy i pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych.

Klauzule i rodzaje postępowań sprawdzających

Rodzaj postępowania zależy od klauzuli informacji, do których osoba ma mieć dostęp na danym stanowisku lub przy danym zleceniu.

• „zastrzeżone” – poświadczenie nie jest wymagane; dostęp następuje na podstawie pisemnego upoważnienia kierownika jednostki organizacyjnej, po odbyciu szkolenia,
• „poufne” – zwykłe postępowanie sprawdzające, prowadzone przez pełnomocnika do spraw ochrony informacji niejawnych na pisemne polecenie kierownika jednostki,
• „tajne” i „ściśle tajne” – poszerzone postępowanie sprawdzające, prowadzone przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego albo Służbę Kontrwywiadu Wojskowego na wniosek kierownika jednostki.

Jak przebiega postępowanie – krok po kroku

• Kierownik jednostki określa stanowiska i zadania wymagające dostępu do informacji niejawnych oraz właściwą klauzulę.
• Osoba sprawdzana wyraża pisemną zgodę na przeprowadzenie postępowania i wypełnia ankietę bezpieczeństwa osobowego według wzoru stanowiącego załącznik do ustawy.
• Pełnomocnik ochrony (w postępowaniu zwykłym) albo ABW lub SKW (w postępowaniu poszerzonym) weryfikuje dane z ankiety, m.in. w rejestrach karnych i ewidencjach służb; w postępowaniu poszerzonym bada się także m.in. sytuację majątkową i finansową osoby sprawdzanej.
• W razie wątpliwości osoba sprawdzana może zostać wezwana na rozmowę wyjaśniającą.
• Postępowanie kończy się wydaniem poświadczenia bezpieczeństwa albo decyzji o odmowie jego wydania lub umorzeniem postępowania.

Ile trwa postępowanie sprawdzające

Ustawa przewiduje, że postępowanie sprawdzające powinno zostać zakończone w terminie 3 miesięcy od dnia jego rozpoczęcia. W praktyce – zwłaszcza w postępowaniach poszerzonych prowadzonych przez ABW i SKW – czas ten bywa dłuższy, dlatego wniosek warto złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem przed planowanym rozpoczęciem pracy lub umowy niejawnej.

Najczęstszą przyczyną opóźnień są błędy i luki w ankiecie bezpieczeństwa osobowego. Ankietę należy wypełnić zgodnie z prawdą i kompletnie – podanie nieprawdziwych lub zatajenie istotnych informacji może samo w sobie stanowić podstawę odmowy wydania poświadczenia.

Jak długo ważne jest poświadczenie

Zgodnie z art. 29 ustawy poświadczenie bezpieczeństwa wydaje się na okres:

• 10 lat – dla klauzuli „poufne”,
• 7 lat – dla klauzuli „tajne”,
• 5 lat – dla klauzuli „ściśle tajne”.

Ponowne i kontrolne postępowanie

Poświadczenie uprawniające do dostępu do informacji o wyższej klauzuli uprawnia także do dostępu do informacji o klauzulach niższych. Aby zachować ciągłość dostępu, kolejne postępowanie sprawdzające należy zainicjować co najmniej 6 miesięcy przed upływem ważności dotychczasowego poświadczenia.

Jeżeli w okresie ważności poświadczenia pojawią się nowe informacje wskazujące, że osoba może nie dawać rękojmi zachowania tajemnicy, wszczyna się postępowanie kontrolne.

Odmowa wydania poświadczenia – co dalej

Od decyzji o odmowie wydania poświadczenia bezpieczeństwa przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od jej doręczenia. W postępowaniu zwykłym odwołanie rozpatruje Szef ABW albo Szef SKW, a w postępowaniu poszerzonym – Prezes Rady Ministrów. Na rozstrzygnięcie w drugiej instancji przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Odwołanie nie wymaga uzasadnienia, jednak dobrze przygotowane stanowisko – odnoszące się do okoliczności, które legły u podstaw odmowy – zwiększa szanse na zmianę rozstrzygnięcia.

Jak możemy pomóc

Pomagamy jednostkom organizacyjnym i przedsiębiorcom zorganizować bezpieczeństwo osobowe od podstaw: wskazujemy stanowiska wymagające dostępu, przygotowujemy dokumentację i procedury, prowadzimy szkolenia, wspieramy osoby sprawdzane przy wypełnianiu ankiety oraz reprezentujemy je w postępowaniu odwoławczym i przed sądem administracyjnym.

Pozostałe usługi

• Szkolenia
• Kancelarie tajne i niejawne
• Świadectwo Bezpieczeństwa Przemysłowego